İş Kazası Durumunda İşçinin İsteyebileceği Tazminatlar

İş kazası, hem sosyal güvenlik hukuku hem de borçlar hukuku açısından sonuç doğuran, çok yönlü bir hukuki olaydır. Bu yazıda iş kazasının yasal tanımını, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından sağlanan hakları ve işverene karşı açılabilecek tazminat davalarını ele alıyoruz.

İş Kazasının Yasal Tanımı (5510 sayılı Kanun m. 13)

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi, iş kazası sayılan hâlleri tek tek sayar: sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi sırasında, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve işverenin sağladığı bir taşıtla işe geliş-gidiş sırasında meydana gelen kazalar iş kazası sayılır. Bir olayın iş kazası sayılabilmesi için sigortalının kaza nedeniyle bedenen ya da ruhen zarara uğramış olması ve zarar ile kaza arasında illiyet bağı bulunması aranır.

SGK Tarafından Sağlanan Haklar

İş kazası geçiren sigortalıya, 5510 sayılı Kanun uyarınca gerekli sağlık yardımları yapılır; geçici iş göremezlik döneminde günlük geçici iş göremezlik ödeneği bağlanır. Kaza sonucu çalışma gücünde en az yüzde on oranında kayıp meydana gelmişse, sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır; bu gelir, sigortalının aylık kazancının yüzde yetmişi oranında, başkasının bakımına muhtaç durumda ise yüzde yüz oranında hesaplanır.

İşverene Karşı Açılabilecek Tazminat Davaları

Maddi ve Manevi Tazminat

SGK tarafından sağlanan yardımlar, işçinin veya yakınlarının uğradığı zararın tamamını karşılamaz; özellikle manevi zararlar SGK tarafından hiç karşılanmaz. İşverenin, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki önlemleri almamış olması nedeniyle kusurlu bulunması hâlinde, işçi veya hak sahipleri, SGK tarafından karşılanmayan kısım için doğrudan işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir.

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

İş kazasının ölümle sonuçlanması hâlinde, TBK m. 53 uyarınca ölenin desteğinden yoksun kalan kişiler -genellikle eş, çocuklar ve bakmakla yükümlü olunan anne-baba- işverene karşı destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Fiilen destek gördüğünü ispatlayan diğer yakınlar da bu kapsama girebilir.

SGK'nın Mahsup ve Rücu Hakkı

Mahkemece hükmedilecek tazminattan, SGK tarafından bağlanan gelir veya aylığın peşin sermaye değeri mahsup edilir; böylece aynı zarar kalemi için mükerrer ödeme önlenir. Buna karşılık işverenin işçiye veya ailesine yardım amacıyla yaptığı karşılıksız ödemeler bu mahsuba konu edilmez. Ayrıca SGK, sigortalıya ve hak sahiplerine yaptığı ödemeleri, kusuru bulunan işverene rücu ederek geri talep edebilir.

Dava Süreci ve Zamanaşımı

İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında, işe iade davalarından farklı olarak arabuluculuğa başvurma zorunluluğu yoktur; dava doğrudan iş mahkemesinde açılabilir. Olayın SGK tarafından iş kazası olarak kabul edilmediği hâllerde, önce iş kazasının tespiti davası açılması gerekir; bu davanın açılma süresi, kazanın meydana geldiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.

• İş kazasının SGK'ya ve varsa ilgili kolluk birimine zamanında bildirildiğinden emin olun.

• Kaza yerini, tanıkları ve varsa güvenlik kamerası kayıtlarını mümkün olan en kısa sürede belgeleyin.

• Sağlık raporlarınızı ve tedavi süreciyle ilgili tüm belgeleri eksiksiz saklayın.

• SGK'dan bağlanan gelirin, işverene karşı açacağınız tazminat davasındaki talebinizi nasıl etkileyeceğini bir avukatla değerlendirin.

Bu yazıdaki bilgiler güncel mevzuat ve yerleşik uygulama esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme niteliğindedir; her dosyanın kendine özgü delil durumu ve hesaplama detayları bulunduğundan hukuki tavsiye yerine geçmez. Dosyanızı değerlendirmemiz için Yılmaz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu'na +90 553 007 93 97 numaralı telefondan ulaşabilir ya da web sitemizdeki iletişim formunu doldurabilirsiniz.