Fazla Mesai Ücreti Nasıl İspatlanır ve Hesaplanır?

Fazla mesai (fazla çalışma) ücreti, işçilik alacakları arasında en sık dava konusu olan kalemlerden biridir. Bu yazıda fazla çalışmanın yasal tanımını, hesaplama yöntemini ve uygulamada en çok tartışılan konu olan ispat yükünü ele alıyoruz.

Fazla Çalışmanın Yasal Tanımı (4857 sayılı Kanun m. 41)

4857 sayılı Kanun'a göre haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır. Kanun, işçiyi korumak amacıyla yıllık fazla çalışma süresine 270 saatlik bir üst sınır getirmiştir. Fazla çalışma yaptırılabilmesi için işçinin yazılı onayının alınması gerekir ve bu onayın her yılbaşında yenilenmesi gerektiği kabul edilmektedir. Yargıtay, 270 saatlik sınırın işçiyi koruma amacı taşıdığını, bu sınırın aşılmış olmasının işçinin fazla çalışma ücreti alacağını ortadan kaldırmayacağını istikrarlı biçimde vurgulamaktadır; sınırı aşan çalışmaların karşılığı da tam olarak ödenmelidir.

Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Her bir saatlik fazla çalışma için ücret, normal saatlik ücretin yüzde elli artırılması suretiyle (saatlik ücret x 1,5) ödenir. Hesaplamada, 4857 sayılı Kanun m. 68 uyarınca işçiye tanınması gereken ara dinlenme süreleri fiilen çalışılan süreden düşülür. Hafta tatilinde ve ulusal bayram-genel tatil günlerinde yapılan çalışmalar ayrı ve farklı katsayılarla hesaplanan bir alacak niteliğindedir.

İspat Yükü Kime Aittir?

Fazla çalışma alacağının varlığını ispat yükü, kural olarak işçiye aittir. Bununla birlikte, imzalı ücret bordrosunda fazla çalışma tahakkuku bulunması, sahteliği ispatlanmadıkça bu tutarın ödendiğine dair güçlü bir karine oluşturur; bu karinenin aksi kural olarak ancak yazılı delille ispatlanabilir. Bordroya ihtirazi kayıt (itiraz şerhi) düşülerek imzalanmış olması veya tahakkukun göstermelik olduğunun ortaya konması gibi istisnai hâllerde tanıkla ispat da mümkün olabilir. Bordrosuz dönemler veya bordroda hiç tahakkuk bulunmayan dönemler için ise işyeri giriş-çıkış kayıtları, puantaj çizelgeleri, işyeri yazışmaları, e-posta ve mesaj kayıtları ile tanık beyanları ispat aracı olarak kullanılabilir.

Zamanaşımı Süresi

Fazla mesai ücreti alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu nedenle geriye dönük talepler, dava veya arabuluculuk başvurusu tarihinden itibaren beş yıllık dönemle sınırlıdır.

• İşyerine giriş-çıkış kayıtlarınızı, varsa kartlı geçiş veya parmak izi sistemlerine ait verileri mümkünse edinin.

• Fazla çalıştığınız dönemlere ait e-posta, mesaj ve yazışmaları saklayın.

• Bordronuzu imzalarken fazla mesai tahakkuku gerçek durumu yansıtmıyorsa, mümkünse ihtirazi kayıtla imzalayın.

• Tanık gösterebileceğiniz iş arkadaşlarınızın bilgilerini not edin.

Bu yazıdaki bilgiler güncel mevzuat ve yerleşik uygulama esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme niteliğindedir; her dosyanın kendine özgü delil durumu ve hesaplama detayları bulunduğundan hukuki tavsiye yerine geçmez. Dosyanızı değerlendirmemiz için Yılmaz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu'na +90 553 007 93 97 numaralı telefondan ulaşabilir ya da web sitemizdeki iletişim formunu doldurabilirsiniz.