Basit ve Nitelikli Dolandırıcılık Suçunun Cezası Nelerdir?

Dolandırıcılık, bireylerin malvarlığına yönelen en yaygın suç tiplerinden biridir ve internet bankacılığı ile sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla yeni işleniş biçimleri kazanmıştır. Bu yazıda basit ve nitelikli dolandırıcılık suçlarının cezalarını ve sürecini ele alıyoruz.

Dolandırıcılığın Unsurları

Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin hileli davranışlarla mağduru aldatması, bu aldatma sonucunda mağdurun veya başkasının zarara uğraması ve failin ya da başkasının bu fiilden haksız bir yarar sağlamış olması gerekir. Sadece yalan söylemek değil, mağduru gerçek dışı bir kanaate sevk edecek nitelikte hileli bir davranış (iğfal kabiliyeti) aranır.

Basit Dolandırıcılık (TCK m. 157)

TCK m. 157/1 uyarınca hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye, bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Bu suçun yargılaması Asliye Ceza Mahkemesi'nde yapılır.

Nitelikli Dolandırıcılık Halleri (TCK m. 158)

Dolandırıcılığın belirli araç veya yöntemlerle işlenmesi, suçu nitelikli hâle getirir ve cezayı önemli ölçüde artırır. Kanun; dini inanç ve duyguların istismar edilmesini, mağdurun içinde bulunduğu tehlikeli durumdan veya algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılmasını, kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılmasını, kamu görevlisinin nüfuzunun kötüye kullanılmasını, bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasını ve basın-yayın araçlarının kullanılmasını nitelikli hâller arasında sayar. Bu hâllerde dava, Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülür. Suçun bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumları zararına ya da sigorta bedeli almak amacıyla işlenmesi gibi özellikle ağır sayılan durumlarda, hapis cezasının alt sınırı dört yıldan az olamaz ve adli para cezası, suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Daha Az Cezayı Gerektiren Hâl (TCK m. 159)

Dolandırıcılığın, hukuki bir ilişkiye dayanan bir alacağın tahsili amacıyla işlenmesi hâlinde, fail daha hafif bir cezayla -altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla- cezalandırılır. Bu hâl, dolandırıcılık suçunun şikâyete tabi tutulduğu istisnai durumdur.

Şikâyete Tabi mi? Uzlaştırma Kapsamı Var mı?

Dolandırıcılığın basit ve nitelikli hâlleri şikâyete tabi değildir; savcılık, suçu öğrendiği anda resen soruşturma başlatır ve mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davanın düşmesine yol açmaz. Buna karşılık, TCK m. 157/1'de düzenlenen basit dolandırıcılık ile m. 159'daki daha az cezayı gerektiren hâl, uzlaştırma kapsamındadır; nitelikli dolandırıcılık ise uzlaştırma kapsamı dışındadır.

Etkin Pişmanlık İndirimi (TCK m. 168)

Fail, mağdurun uğradığı zararı soruşturma aşamasında (dava açılmadan önce) tamamen giderirse, verilecek cezada üçte ikisine kadar indirim yapılır. Zarar, dava açıldıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce giderilirse, indirim oranı ikide bire kadar düşer.

Zamanaşımı

Dolandırıcılık suçunun basit hâlinde dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır; suçun işleniş biçimine göre bu süre daha uzun da olabilir.

• Dolandırıcılığa uğradığınızı fark eder etmez, tüm yazışma, dekont ve ekran görüntülerini kaybetmeden saklayın.

• Şikâyetinizi mümkün olan en kısa sürede Cumhuriyet Başsavcılığı'na yapın; savcılık şikâyetten bağımsız olarak da soruşturma yürütebilir.

• Fail sizinle iletişime geçip zararınızı gidermeyi teklif ederse, bunun etkin pişmanlık hükümlerini nasıl etkileyeceğini bir avukatla değerlendirin.

• Bilişim sistemi veya banka aracılığıyla dolandırıldıysanız, ilgili banka ve kolluk birimlerine de gecikmeden bildirimde bulunun.

Bu yazıdaki bilgiler güncel mevzuat esas alınarak hazırlanmış genel bilgilendirme niteliğindedir; her ceza dosyasının kendine özgü delil durumu ve savunma stratejisi bulunduğundan hukuki tavsiye yerine geçmez. Şüpheli, sanık veya mağdur sıfatıyla bir sürecin içindeyseniz, Yılmaz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu'na +90 553 007 93 97 numaralı telefondan ulaşabilir ya da web sitemizdeki iletişim formunu doldurabilirsiniz.